ChatGPT, Claude ve Gemini'de Prompt Yazma: Her Platforma Özel İpuçları

4 temel kuralı zaten biliyorsun: rol ver, format belirt, örnek ver, sınır koy. Ama aynı prompt ChatGPT'de harika sonuç verirken Gemini'da vasat kalabilir. Çünkü her modelin kendine göre güçlü yanları ve tetikleyicileri var. Bu rehber her platformun kendine özel ipuçlarını ve modelden bağımsız 5 pratik tekniği anlatıyor.

Önce Temeller (30 Saniyelik Hatırlatma)

Hangi aracı kullanırsan kullan, dört kural her prompt'ta işe yarar: rol ver (AI'a kim olduğunu söyle — "10 yıllık Swift deneyimli senior iOS geliştirici" > "iOS geliştirici"), format belirt (tablo, madde listesi, JSON, "her bölüm 150 kelime"), örnek ver (few-shotiprompt'a birkaç örnek koyup AI'ın deseni yakalamasını sağlama, özellikle tekrar eden işlerde çıktıyı uçurur) ve sınır koy ("teknik terim kullanma", "30 kelimeyi geçme", "spekülasyon yapma").

Bu dördü sana yabancıysa önce şu rehberi oku: Prompt Nedir, Nasıl Yazılır? Bu yazının asıl değeri bundan sonrası — her platformun kendine özel oyunu.

ChatGPT'de Prompt Yazma

ChatGPT (OpenAI), en geniş araç ekosistemine sahip platform. GPT-5.6 ailesiyle metin, görsel, kod, dosya analizi ve canlı arama tek yerde. Günlük iş akışının detayı için: ChatGPT Nasıl Kullanılır?

ChatGPT'ye özel güçlü prompt yapıları:

• Custom instructions (özel talimatlar): Ayarlar > Personalization'dan kendine kalıcı bir system promptitüm sohbet boyunca geçerli olan üst talimat yazabilirsin. Mesela: "Ben bir SaaS girişimcisiyim. Cevaplarında her zaman uygulanabilir aksiyon maddeleri ver, teorik cevaplardan kaçın." ChatGPT bunu her sohbette hatırlar — üstelik ücretsiz planda da var (Free'de 1.500 karakter, ücretli planlarda 5.000).

• Canvas: Uzun metinler için Canvas modunda çalış. Normal sohbet ekranında değil, yan yana düzenleme panelinde. Prompt'unda "cevabı Canvas'ta ver" dersen direkt orada açar. Blog yazısı, e-posta, kod yazarken inline düzenleme yapabilirsin.

• Projects + özel GPT'ler: Tekrar eden görevlerin varsa (haftalık rapor, sosyal medya takvimi, müşteri e-postası) bir Project aç, içine talimatlarını, örnek çıktılarını ve stil rehberini yükle. Artık her seferinde aynı prompt'u yazmana gerek yok.

ChatGPT'de kaçınılması gereken hatalar:

• "Bir blog yazısı yaz" — çok genel. Konuyu, hedef kitleyi, tonu, uzunluğu belirt.
• Geçmiş sohbet bağlamına güvenip talimatı tekrarlamamak. ChatGPT uzun sohbetlerde eski detayları unutmaya başlar; kritik talimatı yeniden hatırlat.
• Görsel isterken (ChatGPT Images 2.0) "şöyle bir şey çiz" demek yerine stili, en-boy oranını, renk paletini ve kompozisyonu tarif et.

Claude'da Prompt Yazma

Claude (Anthropic), uzun metin analizi, kodlama ve talimat takibinde piyasanın en güçlülerinden. Projects ve Artifacts akışı için: Claude AI Nasıl Kullanılır?

Claude'a özel güçlü prompt yapıları:

• System prompt (Pro/Max planlarda): Sohbetin tamamında geçerli bir üst talimat yazabilirsin. "Sen bir hukuk danışmanısın, cevaplarında her zaman ilgili kanun maddesini belirt" gibi. ChatGPT'nin custom instructions'ına benzer ama Claude'da daha güçlü çalışır.

• Projects: Claude'un en underrated özelliği. Bir Project aç, belgelerini (PDF, DOCX, TXT) yükle, sistem prompt'unu yaz. Project içindeki tüm sohbetler bu bağlamda çalışır. Sözleşme analizi, akademik araştırma, kod tabanı dokümantasyonu için birebir.

• XML formatlı prompt'lar: Claude, XML tag'lerini özellikle iyi anlar. Karmaşık talimatları şöyle yapılandır:

<task>2025 Q4 finansal raporunu analiz et</task>
<context>Şirket B2B SaaS, 50 çalışan, Series A</context>
<format>Her metrik için: mevcut değer, Q3'e göre değişim, yorum</format>
<constraints>Pazarlama jargonu kullanma, her metrik en fazla 2 cümle</constraints>

Claude'da kaçınılması gereken hatalar:

• Karmaşık görevi tek prompt'a sıkıştırmak. Claude uzun görevlerde iyidir ama işi böl: önce analiz et, sonra yaz, sonra düzelt.
• Thinking/Extended mode'u basit sorularda kullanmak — token tüketimini 3-5 kat artırır.
• "Doğal konuş" demek. Claude zaten doğal konuşur, bu talimat gereksiz.

Gemini'da Prompt Yazma

Gemini (Google), Google ekosistemi entegrasyonu, devasa context windowimodelin aynı anda hatırlayabildiği metin miktarı (1M token) ve multimodal yetenekleriyle fark yaratıyor. Deep Research ve Gems detayı için: Gemini Nasıl Kullanılır?

Gemini'ya özel güçlü prompt yapıları:

• Drive/Docs entegrasyonu: "@" ile direkt Google Drive'daki dosyayı çağırabilirsin. "@toplantı-notları.docx bunu 3 maddede özetle" — dosyayı upload etmene gerek yok.

• Gems (özel ajanlar): ChatGPT'nin özel GPT'lerine benzer. "Yemek tarifi öneren bir Gem yap" deyip talimatını yazıyorsun, o Gem sadece o işi yapıyor. Tekrar eden görevler için prompt yazmaktan kurtarıyor.

• YouTube entegrasyonu: Bir YouTube linki verip "bu videoyu özetle" diyebilirsin. Prompt'unda spesifik ol: "videonun 3:15-7:40 arasını özetle" veya "konuşmacının ana argümanlarını çıkar."

Gemini'da kaçınılması gereken hatalar:

• Google Workspace dosyalarını manuel upload etmek. "@" işaretini kullan.
• Deep Research'ü basit bilgi sorgularında kullanmak. Deep Research bir prompt için 5-10 dakika çalışır, sadece ciddi araştırma gerektiren konularda anlamlı.
• Türkçe uzun metinlerde tam tutarlılık beklemek. Gemini Türkçe'yi iyi anlar ama uzun (2000+ kelime) Türkçe üretimde Claude daha tutarlı.

Her Platformda İşe Yarayan 5 Teknik

Platform ipuçlarını öğrendin. Şimdi hangi AI'da olursan ol işe yarayan 5 teknik:

1. Chain of Thought (Düşünce Zinciri). AI'a "adım adım düşün" veya "önce problemin yapısını analiz et, sonra çözüm üret" dediğinde matematik ve mantık problemlerinde doğruluk dramatik yükselir. Bu Chain of ThoughtiAI'a adım adım düşündürerek doğruluğu artıran teknik cümlesini prompt'un sonuna eklemek çoğu zaman belirgin fark yaratır.

2. Persona + Senaryo. "Sen X'sin, şu durumdasın" şeklinde detaylı bağlam kur. "Sen yeni mezun bir yazılımcısın, ilk teknik mülakatına hazırlanıyorsun. Sana sorulabilecek 10 soruyu, her birine nasıl cevap vermen gerektiğiyle birlikte yaz." Ne kadar detaylı persona, o kadar iyi çıktı.

3. Self-critique (Öz eleştiri). AI'dan çıktıyı kendi kendine eleştirmesini iste. "Bu metni yazdıktan sonra bir editör gözüyle 3 eleştiri yap ve metni bu eleştirilere göre düzelt." Claude bu konuda özellikle iyi — kendi zayıf noktalarını dürüstçe bulabiliyor.

4. Reverse prompt engineering (Tersine prompt). Beğendiğin bir çıktıyı AI'a ver ve "bunu üretmek için nasıl bir prompt yazılmalı?" diye sor. AI'dan prompt yazma dersi almış olursun.

5. Multi-step pipeline (Çok adımlı boru hattı). Karmaşık işleri tek prompt'a sığdırmaya çalışma. Zincirleme yaz: ilk prompt araştırma yapsın, ikinci prompt o araştırmayı yapılandırsın, üçüncü prompt son metni yazsın. Her adımda çıktı kalitesi artar.

Hangi AI Hangi Prompt İçin?

Her AI'ın prompt'lara tepkisi farklı. Kullanım senaryona göre seç:

• Kod yazma + hata ayıklama: Claude (Claude Code entegrasyonu + XML prompt'lar)
• Yaratıcı yazarlık + beyin fırtınası: ChatGPT (Canvas + geniş araç seti)
• Google ekosistemi entegrasyonu: Gemini (Drive, Docs, YouTube)
• Uzun belge analizi (100+ sayfa): Claude (Projects context; API'de 1M token, web Pro'da 200K)
• Görsel üretim + metin: ChatGPT (ChatGPT Images 2.0)
• En iyi Türkçe metin üretimi: Claude (daha doğal, daha az hata)
• En cömert ücretsiz kullanım: Gemini

Şimdi Ne Yaparsın

1. Bugün kullandığın AI'da custom instructions/system prompt yaz. "Ben [rol], cevaplarında [tercihler]" formatı yeterli. 5 dakikanı alır, her sohbeti iyileştirir.
2. En sık yaptığın 3 görev için bir Project/Gem/özel GPT oluştur. Tekrar eden prompt yazmaktan kurtul.
3. Bir sonraki zor soruda Chain of Thought'u dene — "adım adım düşün" cümlesini ekle, farkı gör.
4. Beğendiğin bir çıktıyı reverse prompt engineering ile çöz: AI'a "bunu hangi prompt üretir?" diye sor, kendi kütüphaneni kur.

[mindi_yorum]
💰 Hepsi ücretsiz başlıyor: ChatGPT Free, Claude Free (Sonnet), Gemini Free. Ciddi prompt engineering için ücretli plana gerek yok — öğrendiğin teknikler ücretsiz planlarda da aynı çalışır. Tek istisna: Claude'da system prompt Pro gerektirir, ChatGPT'de custom instructions Free'de de var.
🟢 Prompt yazmayı öğrenmenin getirisi büyük: aynı araç, aynı fiyat, kat kat iyi sonuç. Üstelik teknikler modelden bağımsız — yarın yeni bir AI çıksa da aynı kurallar geçerli.
🟡 En büyük tuzak: prompt'u "bir kere yazıp bitirme" alışkanlığı. İyi prompt iterasyonla gelişir — ilk seferde mükemmel olmaz, cevaba göre düzelt, tekrar sor, rafine et.