ChatGPT, Claude ve Gemini'de Prompt Yazma: Her Platforma Özel İpuçları

4 temel kuralı zaten biliyorsun: rol ver, format belirt, örnek ver, sınır koy. Ama aynı prompt ChatGPT'de iyi sonuç verirken Gemini'de vasat kalabiliyor. Bunun sebebi sadece modellerin farklı olması değil. Her platformun ayarları, kalıcı talimat alanları ve ücretsiz planda sana verdiği model de farklı. Aşağıda her platformun kendine özel ipuçlarını, yeni nesil modellerle değişen alışkanlıkları ve hangi yapay zekada olursan ol işe yarayan 5 tekniği bulacaksın.

Önce Temeller (30 Saniyelik Hatırlatma)

Hangi aracı kullanırsan kullan, dört kural her prompt'ta işe yarar: rol ver (yapay zekaya kim olduğunu söyle, "10 yıllık deneyimli bir muhasebeci" demek "muhasebeci" demekten iyidir), format belirt (tablo, madde listesi, "her bölüm 150 kelime"), örnek ver (few-shotiprompt'a birkaç örnek koyup yapay zekanın deseni yakalamasını sağlama, özellikle tekrar eden işlerde çıktıyı belirgin şekilde iyileştirir) ve sınır koy ("teknik terim kullanma", "30 kelimeyi geçme", "tahmin yürütme").

Bu dördü sana yabancıysa önce şu rehberi oku: Prompt Nedir, Nasıl Yazılır? Bu yazının asıl konusu bundan sonrası: her platformun kendine özel oyunu.

Yeni Nesil Modellerde Prompt Yazmak Nasıl Değişti?

GPT-6, Claude 5.5 ve Gemini 4 ailesindeki modeller cevap vermeden önce kendi içinde düşünüyor. Bu yüzden birkaç yıl önce çok işe yarayan bazı alışkanlıklar artık eskisi kadar fark yaratmıyor.

Uzun kural listesi yerine net bir hedef yaz. OpenAI'ın Temmuz 2026'da ChatGPT kullanıcıları için yayımladığı prompt rehberi de aynı şeyi söylüyor: adımları tek tek anlatmak yerine istediğin sonucu ve başarı ölçütünü yaz, kuralı ancak gerektiğinde ekle. OpenAI'a göre birbiriyle çelişen kurallar, az talimattan daha çok sorun çıkarıyor. "Ne zaman bitmiş sayarım" sorusunun cevabını yazmak, on maddelik bir yasak listesinden daha çok işe yarıyor.

"Adım adım düşün" artık sihirli cümle değil. Bu modeller zaten düşünüyor. Daha derin düşünmesini istiyorsan platformun kendi ayarını kullan: ChatGPT'de Thinking seçeneğini, Claude'da model seçicinin yanındaki düşünme seviyesini. Prompt'ta asıl işe yarayan cümle "sonucu bir kez daha kontrol et, emin olmadığın yeri ayrıca belirt" oluyor.

Soru sormasını ya da sormamasını sen belirle. OpenAI'ın GPT-6 Astra notlarına göre yeni model, eski modellerin varsayım yapacağı yerde durup soru sormaya daha yatkın. Hızlı sonuç istiyorsan "eksik bilgi varsa makul bir varsayım yap, varsayımlarını en sonda yaz" de.

Üslubu açıkça iste. Yeni modeller varsayılan olarak bol başlıklı, maddeli cevaplar vermeye yatkın. Düz paragraf istiyorsan bunu prompt'ta ya da kalıcı talimatlarında söyle.

ChatGPT'de Prompt Yazma

ChatGPT (OpenAI), sohbeti, görsel üretimi, iş ajanı Work'ü ve kod ajanı Codex'i aynı uygulamada topluyor. Sohbette Free ve Go planlarında GPT-6 Luna, Plus ve Pro'da GPT-6 Sol çalışıyor. Günlük kullanımın detayı için: ChatGPT Nasıl Kullanılır?

ChatGPT'ye özel güçlü prompt yapıları:

• Özel talimatlar (custom instructions): Ayarlar > Kişiselleştirme bölümünden bütün sohbetlerde geçerli kalıcı bir system promptisohbet boyunca geçerli olan üst talimat yazabilirsin. Mesela: "Küçük bir e-ticaret işletmem var. Cevaplarında uygulanabilir adımlar ver, teoriye girme." Free ve Go planlarında 1.500, Plus ve üstü planlarda 5.000 karakter sınırı var. Rolünü, tonunu ve sevdiğin formatı buraya, o günkü işi sohbete yaz.

• Yazı blokları: Uzun metinler için kullanılan Canvas, 28 Mayıs 2026'da güncel modellerden kaldırıldı. Yerine yazı blokları geldi. Uzun bir taslak istediğinde ChatGPT metni sohbetin içinde düzenlenebilir bir blok olarak veriyor. Bloğu tam ekranda açıp kendin düzeltebilir, seçtiğin paragrafı yeniden yazdırabilirsin. Sunum, belge ya da tablo gibi bitmiş bir dosya istiyorsan işi Work'e ver.

• Projects: Tekrar eden işlerin varsa (haftalık rapor, sosyal medya takvimi, müşteri e-postası) bir proje aç, talimatlarını ve örnek dosyalarını oraya koy. Her seferinde aynı prompt'u yazmana gerek kalmaz.

• Özel GPT'ler emekliye ayrılıyor: Kişisel hesaplarda artık yeni GPT oluşturulamıyor. OpenAI'ın takvimine göre mevcut GPT'ler 11 Aralık 2026'da duruyor, yerini eklentiler (plugin) alıyor. Yeni bir iş akışı kuracaksan GPT yerine Projects ile başla.

• Görsel prompt'ları: ChatGPT Images 2.6 ile görsel isterken "şöyle bir şey çiz" demek yerine stili, en-boy oranını, renkleri ve kompozisyonu tarif et. Bir fotoğrafı (mesela köpeğini) isimle kaydedip sonraki sohbetlerde @isim yazarak tekrar kullanabiliyorsun, her seferinde yüklemene gerek yok.

ChatGPT'de kaçınılması gereken hatalar:

• "Bir blog yazısı yaz" demek. Çok genel kalır. Konuyu, okuru, tonu ve uzunluğu belirt.
• Çok uzun bir sohbette ilk mesajdaki talimata güvenmek. Kritik talimatı yeniden hatırlat ya da yeni bir sohbet aç.
• Basit sorularda Thinking seçeneğini açık bırakmak. Cevap gereksiz yere gecikir.

Claude'da Prompt Yazma

Claude (Anthropic), uzun belge analizi, kodlama ve uzun talimatları takip etmede güçlü. Ücretsiz planda Claude Sonnet 5.5 çalışıyor, ücretli planlarda Claude Opus 5.5 de açılıyor. Projects ve günlük iş akışı için: Claude AI Nasıl Kullanılır?

Claude'a özel güçlü prompt yapıları:

• Hesap geneli talimatlar: Ayarlar > Profil'deki "kişisel tercihler" alanına yazdığın her şeyi Claude bütün sohbetlerde dikkate alıyor. Bu alan ücretsiz planda da var. "Ben bir hukuk danışmanıyım, cevaplarında ilgili kanun maddesini belirt" gibi. Tek bir sohbette tonu değiştirmek istersen hazır stilleri (Kısa, Açıklayıcı, Resmi) ya da kendi oluşturduğun bir stili seçebilirsin.

• Projects: Bir proje aç, belgelerini (PDF, DOCX, TXT) yükle, proje talimatını yaz. Projedeki bütün sohbetler bu bağlamla çalışır. Ücretsiz planda en fazla 5 proje açabiliyorsun. Ücretli planlarda dosyalar sığmayacak kadar büyüyünce Claude ilgili kısımları arayıp okuyarak proje kapasitesini 10 kata kadar genişletiyor. Sözleşme analizi, akademik araştırma ve uzun raporlar için birebir.

• XML etiketli prompt'lar: Anthropic'in kendi prompt rehberi hâlâ talimatları XML etiketleriyle ayırmayı öneriyor. Karmaşık bir isteği şöyle yapılandırabilirsin:

<gorev>Üçüncü çeyrek finansal raporunu analiz et</gorev>
<baglam>Şirket B2B yazılım satıyor, 50 çalışanı var</baglam>
<format>Her metrik için: mevcut değer, önceki çeyreğe göre değişim, yorum</format>
<sinirlar>Pazarlama jargonu kullanma, her metrik en fazla 2 cümle</sinirlar>

• Düşünme seviyesi: Model seçicinin yanındaki ayarla Claude'un cevaba ne kadar düşünce harcayacağını seçiyorsun. Basit sorularda düşük tut, çok adımlı bir analizde yükselt.

Claude'da kaçınılması gereken hatalar:

• Karmaşık görevi tek prompt'a sıkıştırmak. İşi böl: önce analiz ettir, sonra yazdır, sonra düzelttir.
• Her işte en yüksek düşünme seviyesini seçmek. Cevap gecikir, kullanım limitin de daha çabuk dolar.
• Hesap geneli talimatla proje talimatını birbiriyle çelişkili bırakmak. "Kısa yaz" ile "her şeyi ayrıntılı anlat" aynı anda geçerliyse cevap bulanıklaşır.

Gemini'de Prompt Yazma

Gemini (Google), Gmail, Drive, Docs ve Takvim'in içinde çalışabilmesiyle fark yaratıyor. Ama ücretsiz plan 9 Ekim 2026'da daraldı: ücretsizde artık sadece Gemini 3.5 Flash-Lite var ve context windowimodelin aynı anda aklında tutabildiği metin miktarı 32 bin token. 1 milyon tokenlık bağlam ve en güçlü model Gemini 4 Argon Google AI Pro ve Ultra planlarında. Deep Research ve diğer özellikler için: Gemini Nasıl Kullanılır?

Gemini'ye özel güçlü prompt yapıları:

• Google uygulamalarını prompt'a kat: Gmail ve Drive bağlıyken dosyayı yüklemene gerek yok. "Drive'daki geçen haftanın toplantı notlarını bul, 3 maddede özetle" ya da "Ahmet'ten gelen son faturayı bul, tutarını yaz" diyebilirsin. Hangi uygulamaya bakacağını prompt'ta açıkça söylemek sonucu hızlandırıyor.

• Skills: Sık yaptığın işler için bir kez talimat yazıp tekrar kullanıyorsun. Gemini bir sohbetten kendisi skill üretebiliyor, birkaç skill'i birleştirebiliyorsun. Eski Gems özelliği emekliye ayrılıyor: Google mevcut Gem'leri 17 Kasım 2026'dan itibaren otomatik olarak skill'e taşıyor. Skills şimdilik 18 yaş üstü kullanıcılarda ve Gemini Uygulama Etkinliği'nin açık olmasını istiyor.

• Customize bölümü: Sol menüdeki Customize bölümünden cevap tercihlerini kalıcı olarak yazabiliyorsun. ChatGPT'nin özel talimatlarının Gemini'deki karşılığı bu.

• YouTube videoları: Bir YouTube linki verip "bu videoyu özetle" diyebilirsin. Daha iyi sonuç için neyi istediğini söyle: "konuşmacının ana argümanlarını çıkar, her birine videodan bir örnek ekle."

Gemini'de kaçınılması gereken hatalar:

• Ücretsiz planda çok uzun belgeyi tek seferde vermek. 32 bin tokenlık bağlama uzun bir rapor sığmayabilir. Belgeyi bölümler halinde ver ya da önce içindekiler kısmını özetlet.
• Deep Research'ü basit bilgi sorularında kullanmak. Kullanım limitinden en çok yiyen özelliklerden biri, ücretsiz planda yoğun saatlerde açılmayabiliyor. Sadece gerçekten araştırma gerektiren konulara sakla.
• Yeni bir iş akışını Gem olarak kurmak. Kısa süre sonra skill'e dönüşecek, baştan Skills ile başla.

Her Platformda İşe Yarayan 5 Teknik

Platform ipuçlarını gördün. Şimdi hangi yapay zekada olursan ol işe yarayan 5 teknik:

1. Bağlam paketi (persona + senaryo). "Sen X'sin, şu durumdasın" diye detaylı bir bağlam kur. "Sen yeni mezun bir yazılımcısın, ilk teknik mülakatına hazırlanıyorsun. Sana sorulabilecek 10 soruyu, her birine nasıl cevap vermen gerektiğiyle birlikte yaz." Bağlam ne kadar somutsa çıktı o kadar işe yarar.

2. Kontrol adımı. Yeni modellere "düşün" demene gerek yok, ama "kontrol et" demek hâlâ fark yaratıyor. "Cevabı vermeden önce hesapları bir kez daha kontrol et, emin olmadığın bilgileri ayrıca listele" cümlesi özellikle rakam, tarih ve kaynak içeren işlerde hatayı azaltır.

3. Öz eleştiri. Yapay zekadan çıktıyı kendi kendine eleştirmesini iste: "Bu metni yazdıktan sonra bir editör gözüyle 3 eleştiri yap ve metni bu eleştirilere göre düzelt." İlk taslakla düzeltilmiş hal arasındaki fark çoğu zaman şaşırtıcı.

4. Prompt'u yapay zekaya yazdır. Ayrı bir "prompt oluşturucu" araca ihtiyacın yok. "Şu işi yaptırmak istiyorum: [iş]. Bana bunun için iyi bir prompt yaz, eksik bilgi varsa önce bana sor" demen yeterli. Tersini de yapabilirsin: beğendiğin bir çıktıyı verip "bunu üretmek için nasıl bir prompt yazılmalı?" diye sor.

5. Çok adımlı zincir. Karmaşık işleri tek prompt'a sığdırmaya çalışma. Zincirleme ilerle: ilk prompt araştırsın, ikincisi bu araştırmayı düzenlesin, üçüncüsü son metni yazsın. Her adımda çıktıyı kontrol edip bir sonrakine geçtiğin için hata birikmez.

Kopyalayıp Kullanabileceğin 3 Prompt Örneği

ChatGPT'de müşteri e-postası:

Bir mobilya mağazasının müşteri temsilcisisin. Aşağıdaki şikâyet e-postasına cevap yaz.
Kibar ama net ol, özür dile, teslimat için somut bir tarih öner.
En fazla 120 kelime. Hitap "Sayın [isim]" olsun.

E-posta: [metni buraya yapıştır]

Claude'da uzun rapor özeti:

<gorev>Ekteki raporu yönetim kurulu için özetle</gorev>
<okur>Teknik olmayan, zamanı kısıtlı yöneticiler</okur>
<format>Önce 3 cümlelik genel özet, sonra en önemli 5 bulgu, en sonda 3 öneri</format>
<sinirlar>Raporda olmayan bilgi ekleme. Emin olmadığın yeri belirt.</sinirlar>

Gemini'de e-posta ve takvim:

Gmail'de son iki haftada "teklif" kelimesi geçen e-postaları bul.
Her birini gönderen, konu ve bekleyen iş olarak tabloya dök.
Cevap bekleyenler için Takvim'de bu hafta uygun bir saate hatırlatma öner.

Hangi Yapay Zeka Hangi İş İçin?

Ücretsiz planda hangi modelle konuştuğun da sonucu değiştiriyor: ChatGPT'de GPT-6 Luna, Claude'da Sonnet 5.5, Gemini'de 3.5 Flash-Lite. Bir prompt bir platformda kötü sonuç veriyorsa sorun her zaman prompt'ta olmayabilir.

Şimdi Ne Yaparsın

1. Bugün kullandığın yapay zekada kalıcı talimat alanını doldur: ChatGPT'de özel talimatlar, Claude'da kişisel tercihler, Gemini'de Customize. "Ben [rol], cevaplarında [tercihler]" formatı yeterli. Beş dakikanı alır, sonraki her sohbeti iyileştirir.
2. En sık yaptığın 3 iş için ChatGPT'de ya da Claude'da bir proje, Gemini'de bir skill oluştur. Yeni Gem ya da özel GPT kurma, ikisi de emekliye ayrılıyor.
3. Bir sonraki önemli soruda kontrol adımını dene: "emin olmadığın yeri ayrıca belirt" cümlesini ekle, cevaptaki farkı gör.
4. Zorlandığın bir iş için prompt'u yapay zekaya yazdır, çıkan prompt'u kendi kütüphanene kaydet.

[mindi_yorum]
💰 Üçü de ücretsiz başlıyor ama ücretsizde aldığın model aynı değil: ChatGPT'de GPT-6 Luna, Claude'da Sonnet 5.5, Gemini'de Flash-Lite. Kalıcı talimat alanı üçünde de ücretsiz planda var, buradaki teknikler için ücretli plana gerek yok.
🟢 Prompt yazmayı öğrenmenin getirisi büyük: aynı araç, aynı fiyat, belirgin şekilde daha iyi sonuç. Teknikler de modelden bağımsız, yarın yeni bir model çıksa da işe yarar.
🟡 Platformlar özellik değiştirmeyi çok seviyor. Son altı ayda Canvas kalktı, özel GPT'lerin ve Gems'in de emekliye ayrılacağı açıklandı. Bütün iş akışını tek bir özelliğe bağlama, iyi çalışan prompt'larını bir yerde metin olarak sakla.
🔵 İyi prompt ilk seferde çıkmaz. Cevaba bak, neyin eksik olduğunu söyle, tekrar sor. Üçüncü turda genelde istediğine yaklaşırsın.